|
Η "H.P. Lovecraft Historical Society" ιδρύθηκε το 1984 από μια παρέα φανατικών αναγνωστών του Λάβκραφτ και έχει σκοπό τη διάσωση και διάδοση του έργου του μεγαλύτερου συγγραφέα ιστοριών τρόμου του 20ου αιώνα. Απογοητευμένοι, όμως, από τις έως τώρα κινηματογραφικές μεταφορές των βιβλίων του, αποφάσισαν να χρηματοδοτήσουν και γυρίσουν μόνοι τους ένα από τα πιο γνωστά του διηγήματα: Το Κάλεσμα του Κθούλου. Τελικά, έκαναν μια ασπρόμαυρη και βουβή ταινία, με πρότυπο τη δεκαετία του '20, που θα μπορούσε να την είχε γυρίσει ο ίδιος ο Λάβκραφτ.
Είναι το διήγημα με τις περισσότερες πληροφορίες για τον Κθούλου, τον δαίμονα-δημιούργημα της μεγάλης φαντασίας του Λάβκραφτ. Η ιστορία έχει ως εξής: Ένας καθηγητής στα τελευταία του εμπιστεύεται στον εγγονό του τις σημειώσεις της έρευνας του για τη λατρεία του Κθούλου. Ο εγγονός με τη σειρά του παθιάζεται με τα κείμενα και αναλαμβάνει να συνεχίσει από κει που σταμάτησε ο παππούς του. Όσα περισσότερα μαθαίνει για τον Απαγορευμένο Δαίμονα τόσο τρελαίνεται. Όταν στο τέλος χάνει τα λογικά του και καταλήγει στο ψυχιατρείο, ο θεραπευτής του, με τη σειρά του, θα συνεχίσει την έρευνα.
Στο διήγημα, οι περιγραφές του Λάβκραφτ είναι τόσο ρεαλιστικές και η όλη ατμόσφαιρα τόσο υποβλητική που αμφιβάλλεις αν μια ταινία μπορεί να τα αποδώσει. Είναι αυτό που λέμε "το βιβλίο ήταν καλύτερο..." ή "δεν το φανταζόμουν έτσι όταν το διάβαζα...". Εδώ όμως καταφέρνει και η ταινία να υποβάλλει, αν και με πλάγιο τρόπο. Όταν ξεπεράσει ο θεατής τη μικρή απογοήτευση ότι βλέπει μια απομίμηση ταινίας του '20 με σύγχρονο βίντεο -κι αυτό είναι επίτηδες φανερό- τότε παίρνει μπρος ο μηχανισμός της αφαίρεσης: για να δούμε πώς θα κινηματογραφούσε ένα διήγημα του ο ίδιος ο συγγραφέας. Έτσι, αν και ταινία μυθοπλασίας, καταφέρνει να κερδίσει τον θεατή λειτουργώντας περίπου σαν ντοκιμαντέρ. Βασική προυπόθεση για να εκτιμήσει κανείς την ταινία είναι να έχει διαβάσει το διήγημα, ή τουλάχιστον να ξέρει το έργο του. Η σκηνοθεσια είναι του Andrew Leman, μέλους της H.P. Lovecraft Historical Society, που είχε γυρίσει το 1987 την τηλεταινία "The Testimony of Randolph Carter" (ήταν η σπουδαστική του), πάλι για λογαριασμό της H.P.L.H.S.
Ο Howard Phillips Lovecraft ήταν σινεφίλ. Του άρεζαν ιδιαίτερα οι ταινίες του Τσάπλιν και του Douglas Fairbanks. Μάλιστα έγραφε κινηματογραφικές κριτικές σε περιοδικά από πολύ νωρίς, από το 1917, όταν οι περισσότεροι λόγιοι σνόμπαραν τον κινηματογράφο σαν λαική διασκέδαση. Τον απογοήτευαν όμως οι ταινίες τρόμου της εποχής. Τις έβρισκε "ανόητες" και "παιδικές".
Στη ζωή του ο Λάβκραφτ δεν κατάφερε πολλά. Δε βρήκε ποτέ σταθερή δουλειά. Έστελνε συνεργασίες σε λαικά περιοδικά της εποχής ενώ είχε τα προσόντα να μπει στη σύνταξη. Έμενε σε ένα δωμάτιο στο Μπρούκλιν. Παντρεύτηκε τη χήρα Sonia Greene, Εβραία από οικογένεια Ρώσων εμιγκρέδων. Όταν αυτή βρήκε μια καλή δουλειά τον παράτησε και ο Λάβκραφτ επέστρεψε στη γενέθλια πόλη του, στο Providence του Rhode Island. Έκεί το συντηρούσαν οι θείες του μέχρι το 1937 που πέθανε στα 47 του.
Τα γραπτά του δημοσιεύονταν σε διάφορα περιοδικά, όπως το Weird Tales, συνήθως για λίγα χρήματα. Όταν για μια σειρά διηγημάτων πληρώθηκε πέντε δολάρια το ένα, το θεώρησε σπουδαία αμοιβή. Όσο ζούσε δεν εξέδωσε κανένα βιβλίο. Τα περιοδικά που συνεργαζόταν δεν είχαν τη φήμη λογοτεχνικών εντύπων και σπάνια τα πρόσεχε κάποιος λόγιος. Συνολικά έγραψε τρία μυθιστορήματα, 49 διηγήματα, μια μονογραφία με τίτλο "Το Υπερφυσικό στη Λογοτεχνία" και χιλιάδες επιστολές, οι περισσότερες από το σπίτι των θειάδων του στο Providence. Γενικά, όσο ζούσε το έργο του είχε μικρή απήχηση.
Σε αντιστάθμισμα έκανε ένα μικρό κύκλο φίλων και θαυμαστών. Πολλοί απ' αυτούς ήταν επίσης συγγραφείς και παρακολουθούσαν το έργο του και επηρεάζονταν απ' αυτό. Σ' αυτούς έγραφε τις αναρίθμητες επιστολές, πολλές φορές χωρίς λόγο.
Οι απογοητεύσεις και οι αποτυχίες τον έκαναν υπερσυντηρητικό. Το αποτέλεσμα ήταν ένας ιδιότυπος "ρατσισμός". Αποστρεφόταν τους αμόρφωτους και τα λαϊκά στρώματα. Αντιθετα υπερεκτιμούσε τους καλλιεργημένους ανθρώπους με αβρούς ευγενικούς τρόπους. Τέτοιοι είναι οι ήρωες των βιβλίων του. Όχι οι πλούσιοι, δεν τον ενδιέφερε αυτό, αλλά οι μορφωμένοι και οι ευγενείς. Οι πιο σπουδαίοι γι αυτόν ήταν οι αριστοκράτες Αγγλοσάξονες και η ιδανική εποχή ο 18ος αιώνας. Έλεγε πως τότε θα θελε να ζει. Υπάρχουν πολλές επικρίσεις για τον "ρατσιστή" Λάβκραφτ και για τις "αντισημιτικές" και "φασιστικές" ιδέες του, όμως φαίνεται πως είχε σοκαριστεί όταν έμαθε τις μεθοδεύσεις του Χίτλερ κατά των Εβραίων. Επίσης στο διήγημα "Ψυχρός αέρας", παρολο που κάποιος ισπανόφωνος εργάτης περιγράφεται σχεδόν σαν... αυτιστικός, ο πρωταγωνιστής καθηγητής Μούνιοζ είναι ένας ανώτερος πνευματικά άνθρωπος από το μέσο Αμερικανό. Σίγουρα τα κριτήρια του Λάβκραφτ δεν ήταν φυλετικά. Πολύ απλά, σαν ευαίσθητος άνθρωπος δεν άντεχε την εποχή του και το διασυρμό του έργου του.
Μετά το θάνατο του, ο στενός του φίλος και συγγραφέας August Derleth (Ωγκαστ Ντέρλεθ) 'ιδρυσε τον εκδοτικό οίκο Arkham (Άρχαμ είναι το όνομα μιας φανταστικής πόλης από διήγημα του Λαβκραφτ). H πρώτη έκδοση ήταν τα Άπαντα του Λάβκραφτ σε τόμους με επιμέλεια του ίδιου του Ντέρλεθ. Αυτή ήταν και η πρώτη αναγνώριση του Λαβκραφτ. Επίσης ο Ντέρλεθ ανέλαβε να ολοκληρώσει διάφορα ημιτελή έργα. Ένα από αυτά είναι το εξαιρετικό μυθιστόρημα που κυκλοφόρησε στα ελληνικά με τον τίτλο "Ο Στρογγυλός Πύργος" (πρωτότυπος τίτλος "A Lurker in the Threshold").
Οι κριτικοί άρχισαν να ανακαλύπτουν τον Λάβκραφτ τη δεκαετία του '60. Μέχρι τότε τον θεωρούσαν έναν ελάσσονα συγγραφέα ιστοριών τρόμου χωρίς κάποια λογοτεχνική αξία. Κάποιοι όμως επισήμαναν ότι με αυτά τα διηγήματα δεν έιχε σκοπό μόνο να φοβίσει τον αναγνώστη, αλλά πρόβαλε μια δικιά του ολοκληρωμένη κοσμοθεωρία, είχε άποψη για την ανθρωπότητα. Αργότερα επισημάνθηκαν και οι σχέσεις του με τις ιδέες του Οσβαλντ Σπέγκλερ για την ιστορία των πολιτισμών. Πολύ δημοφιλής έγινε τη δεκαετία του '70.
Οι ελληνικές εκδόσεις παρουσιάζουν ενδιαφέρον. Τα έργα του κυκλοφόρησαν στα ελληνικά σε βιβλία τσέπης απο τις εκδόσεις ΩΡΟΡΑ το '80. Τα πουλούσαν κυρίως τα περίπτερα. Ήταν σε λεπτό χαρτί, φτηνά εξώφυλλα, με την ετικέτα "Φανταστική Λογοτεχνία", βιβλία πεπριπτέρου δηλαδή. Η επιμέλεια της σειράς, η μετάφραση και οι εισαγωγές ήταν του Γιώργου Μπαλάνου. Οι μεταφράσεις του ήταν εξαιρετικές. Ο λόγος στρωτός, ευκολοδιάβαστος αλλά παράλληλα κρατούσε το πλούσιο ύφος του πρωτότυπου. Ο Λάβκραφτ έγραφε σε πομπώδες στυλ που ταίριαζε όμως με τη σοβαροφάνεια των σαλονιών του μεσοπολέμου. Οι αποδόσεις του Μπαλανου κρατούσαν άριστα την ισορροπία. Το σταντ του περιπτέρου, λοιπόν, ξεπερνούσε πολλή απ' τη δήθεν λογοτεχνία του βιβλιοπωλείου.
Σύμφωνα, λοιπόν, με τη μυθολογία του Λάβκραφτ, που την ανέπτυξε σταδιακά από διήγημα σε διήγημα, στον κόσμο μας κάποτε κυριαρχούσαν οι Πρεσβύτεροι (The Elder Ones), όντα σχεδόν θεικά. Οι άνθρωποι όμως καταφεραν να τους απωθήσουν σε άλλη διάσταση, παράλληλη με τη δική μας, κι απο τότε μας ποριορκούν. Κορυφαίος όλων είναι ο Κθούλου, ή Μέγας Κθούλου, ακολουθεί ο αγγελιοφόρος Νυαρλαθοτεπ, τα διαμόνια Γιογκ-Σοθώθ κτλ. Η μορφή τους δεν είναι σταθερή. Άλλοτε έχουν φτερά με μεμβράνες και κεφάλι δίχως πρόσωπο, άλλοτε κεφάλι χταποδιού, γενικά αλλάζουν μορφές και όλες είναι φρικτές για τους ανθρώπους. Αρκεί κάποιος να αντικρίσει αυτά τα πλάσματα για να χάσει τα λογικά του.
Θεωρητικά κίνδυνος δεν υπάρχει, αφού είναι φυλακισμένοι στη διάσταση τους. Υπάρχουν όμως "κλειδιά" που ανοίγουν "θύρες" απ' τις οποίες οι Πρεσβύτεροι περνούν στον κόσμο μας. Τέτοιο "κλειδί" μπορεί να είναι οτιδήποτε. Στο διήγημα "Η μουσική του Εριχ Ζαν" είναι ένα μικρό μουσικό θέμα στο βιολί. Τις περισσότερες φορές όμως είναι λέξεις και φράσεις σε άγνωστες ή νεκρές γλώσσες. Τέτοιες λέξεις περιέχει το θρυλικό βιβλίο "Νεκρονομικόν".
Η υπόθεση του "Νεκρονομικόν" είναι το τελειότερο δημιούργημα του. Πρόκειται για ένα βιβλίο που έγραψε ένας τρελός Άρβας, ο Αμπντουλ Αλχαζρεντ, στη Δαμασκό το 730. Περιείχε διάφορα μυστικά και λέξεις-"κλειδιά" για να καλέσει κάποιος τα Αρχαία Όντα. Το πρωτότυπο όνομα του βιβλίο ήταν "Αλ Αζιφ", το όνομα "Νεκρονομικον" το έδωσε ο Βυζαντινός λόγιος από την Κωνσταντινούπολη Θεόδωρος Φιλέτας που το μετέφρασε στα ελληνικά. Το 1050 όμως ο Πατριάρχης Μιχαήλ αφορίζει το βιβλίο και καίει όλα τα αντίτυπα. Στα 1228 εμφανίζεται μια παράνομη μετάφραση στα λατινικά από τον Olaus Wormius. Στα αγγλικά μεταφράστηκε από τον Dr. John Dee στα ελισαβετιανά χρόνια. Οι πολιτικές και θρησκευτικές ηγεσίες κυνήγησαν το βιβλίο και το κατέστρεφαν με αποτέλεσμα να διασωθούν μόλις πέντε αντίτυπα. Φυσικά, τίποτα απ' όλα αυτά δεν είναι αλήθεια, με εξαίρεση τον Πατριάρχη Μιχαήλ που είναι ιστορικό πρόσωπο, αλλά δεν ασχολήθηκε ποτέ με κανένα Νενρονομικόν. Εκτός από την καλπάζουσα φαντασία, η ιστορία αυτή αποδεικνύει και τις καλές ιστορικές γνώσεις του Λαβκραφτ.
Η πρώτη αναφορά στο Απαγορευμένο βιβλίο γίνεται στο διήγημα "Η Ακατανόμαστη Πόλη" (1921) και σιγά-σιγά η ιστορία του αναπτύσσεται στα επόμενα διηγήματα. Μάλιστα τσιτάρει αποσπάσματα του βιβλίου αφήνοντας να εννοηθεί ότι κατέχει ένα από τα διασωθέντα αντίτυπα. Αργότερα έγραψε ένα σύντομο διήγημα με τίτλο "Η Ιστορία του Νεκρονομικόν" όπου αποκαλύπτει πως τα τελευταία αντίτυπα υπάρχουν στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Μισκατόνικ (φανταστικό πανεπιστήμιο), στο Βρετανικό Μουσείο, στην εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, στο Χαρβαρντ και στο Μπουένος άιρες. Παρόλο που ο Λαβκραφτ αναφέρει στις επιστολές του πως όλα ήταν της φαντασίας του (το όνομα του "τρελού Άραβα" ήταν ένα παιδικό του παιχνίδι), πολλοί πίστεψαν την ιστορία και βάλθηκαν να ψάχνουν το βιβλίο, κι έτσι έγινε το "ιερό δισκοπότηρο" της "μυθολογίας του Κθούλου". Πολλές βιβλιοθήκες συνέτειναν βάζοντας το στους καταλόγους τους, αφού ο Λάβκραφτ έγινε διάσημος. Μετά το '80, όσοι εκδότες ήθελαν γρήγορο κέρδος, έβγαζαν διάφορες "μεταφράσεις" στο εμπόριο. Βοήθησε πολύ και η κουλτούρα του heavy metal.
Η επιρροή του Λαβκραφτ είναι τεράστια. Εκτός απο τους συγγραφείς που προσπαθούν να τον μιμηθούν, ή που συνεχίζουν τις ιστορίες με τον Κθούλου, το ύφος του επηρέασε ευρύτερα την λογοτεχνία. Το ατού του ήταν η αληθοφάνεια, έτσι όπως έμπλεκε ιστορικά με φανταστικά στοιχεία και άφηνε σπόντες και μισόλογα για κάποια μυστικά που κάποιοι εκλεκτοι κατέχουν. Ποτέ δεν ολοκλήρωνε την ιστορία, πάντα άφηνε το τέλος ανοιχτό. Αυτό το είδος της μυθιστορίας έγινε πολύ της μόδας απ' τις αρχές του '90 και το πρωτοσυναντήσαμε στο "Εκκρεμές του Φουκώ" πριν γίνει ευρύτερα γνωστό με τον "Κώδικα Ντα Βίντσι". Στην Ελλάδα έπιασε με μια "συνωμοσιολογική" χροιά. Την κληρονομιά του Λαβκραφτ την ανιχνευουμε σε όλα τα είδη "μυστηρίου", όπως για παράδειγμα στην τηλεοπτική σειρά Lost με τους μυστηριώδεις "Άλλους".
O Λαβκραφτ αγαπούσε πολύ να βλέπει ταινίες, οι ιστορίες του όμως δεν είχαν την καλύτερη τύχη στον κινηματογράφο. Παρόλο που γυρίστηκαν αρκετές ταινίες, καμιά δεν έγινε μεγάλη επιτυχία. Οι περισσότερες είναι b-movies ή μικρου μήκους. Υπάρχουν όμως κάποιες αντικειμενικές δυσκολίες. Καταρχήν το έργο του είναι πολύπλοκο και έχει συνέχεια, η "μυθολογία" του αναπτύσσεται αποσπασματικά απο διήγημα σε διήγημα. Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι το σύνολο του Μύθου του, παρα η κάθε ιστορία ξεχωριστά. Είναι δύσκολο να εντάξεις όλο το Μύθο σε ένα σενάριο, όπως επίσης είναι δύσκολο για το κοινό να το καταλάβει χωρίς να γνωρίζει το συνολικό του έργο. Επίσης, οι διάλογοι και η ατμόσφαιρα των ιστοριών του ταιριάζουν στην εποχή τους, στα αριστοκρατικά σαλόνια του μεσοπολέμου. Συνήθως δεν υπάρχει γραμμική πλοκή και -πολύ σημαντικό- σπάνια εμφανίζονται γυναίκες. Οι πρωταγωνιστές του είναι ηλικιωμένοι κύριοι με μονόκλ. Φαίνεται πως ο Λαβκραφτ ήταν και μισογύνης. Γενικά, για τον σημερινό κινηματογράφο είναι εντελώς αντιεμπορικός.
Η πρώτη ταινία που βασιζόταν σε κείμενο του Λαβκραφτ ήταν το "The Haunted Palace" (οι ελληνικοί τίτλοι: Ο Στοιχειωμενος Πύργος (στη βιντεοκασέτα) και Το Παλατι του Τρομου) του 1964. Η σκηνοθεσία ήταν του Roger Corman- μετρ στις ταινίες τρόμου, είχε σκηνοθετήσει το "Μαγαζάκι του Τρόμου" και τον "Πύργο των καταραμένων" (The House of Usher), η πρώτη του ταινία σε κείμενο του Εντγκαρ Αλλαν Πόε και ακολούθησαν κι άλλες. Το 1963 γυρίζει το "Κορακι", απ' το γνωστό ποίημα του Πόε και χρησιμοποιώντας τα ίδια σκηνικά γυρίζει -λίγο πρόχειρα- και το "The Haunted Palace". Το σενάριο είναι μια αυθαίρετη συρραφή κειμένων του Πόε και του Λαβκραφτ και στην ταινία δώθηκε ο τίτλος από το ποίημα του Πόε, μάλλον για να επαναληφθεί η επιτυχία που έκανε το "Κοράκι". Το 1964 ο Λάβκραφτ μόλις άρχιζε να γίνεται γνωστός στο ευρύ κοινό.
Η σημαντικότερη προσφορά στο "σινεμα-Κθούλου", όπως ονομάστηκαν οι ταινίες που βασίζονται σε έργα ή στη Μυθολογία του Λάβκραφτ, είναι του The H.P. Lovecraft Film Festival. Ξεκίνησε το 1984 στο Portland από μια παρέα φανατικών του Λαβκραφτ και του σινεμά και κάθε χρόνο παρουσιάζει ταινίες όλων των ειδών βασισμένες στον Λαβκραφτ. Το φεστιβαλ, που γίνεται κάθε φθινόπωρο, βραβεύει τις καλύτερες παραγωγές και κατα καιρούς έχει βγάλει αριστουργήματα. Όπως η ταινία "ΑΜ 1200" του 2008. Θαυμάσια μεσαίου μήκους ταινία (40 λεπτών), με δυνατή πλοκή, ανατριχιαστική ατμόσφαιρα, "κεντημένα" πλάνα, σασπένς, γεμάτη πρωτότυπα σκηνοθετικά ευρήματα που σου κόβουν την ανάσα, μια πολύ πετυχημένη ελεύθερη μεταφορά του Λαβκραφτ στο σήμερα. Ο πρωταγωνιστής Eric Lange, που υποδύεται έναν γιάπη (έξυπνη μεταφορά του Λαβκραφτιανού ήρωα στο σήμερα), είναι εξαιρετικός. Τη σκηνοθέτησε ο David Prior που έλαβε πρόσκληση να γυρίσει το σίκουελ του "The Strangers" (στα ελληνικά "Κλείδωσες;").
Η Lurker Films αναλαμβάνει να κυκλοφορεί σε DVD τις πιο ενδιαφέρουσες από τις ταινίες που παρουσιάζονται στο φεστιβάλ. Μέχρι σήμερα έχει βγάλει 5 DVD, το πρώτο το 1999 και το τελευταίο το 2004. Αυτές οι κυκλοφορίες δίνουν μια πλήρη εικόνα όχι μόνο του "σινεμά-Κθούλου" αλλά και του φεστιβάλ. Υπάρχουν ταινίες μικρού και μεγάλου μήκους, κινούμενα σχέδια, συνεντεύξεις, παρουσιάσεις, τρέιλερ κτλ. Ανάμεσα στα πολλά υπάρχει και ένα πραγματικό διαμάντι: η 10λεπτη μικρού μήκους του 1981 "The Music of Erich Zann".
Ο Λαβκραφτ είχε το διήγημα για τη "Μουσική του Έρικ Ζαν" για πολύ ιδιαίτερο, ήταν απ' τα αγαπημένα του. Ένας νεαρός δημοσιογράφος νοικιάζει κάποιο δωμάτιο σε μια φτωχή συνοικία. Η σπιτονοικοκυρά τον κοιτά με μισό μάτι, αλλά τελικά του το δίνει. Αυτό είναι ένα συχνό μοτίβο στα διηγήματα του Λαβκραφτ: συχνά εμφανίζεται κάποιος νεαρός συγγραφέας ή γενικά γραφιάς που μένει σ' ένα υγρό δωμάτιο και έχει πρόβλημα με τη σπιτονοικοκυρά του. Δεν είναι δύσκολο να μαντέψουμε ότι μιλούσε για τον εαυτό του, τα χρόνια που νοίκιαζε στο Μπρούκλιν. Ο νεαρός, λοιπόν, παίρνει το δωμάτιο και το ίδιο βράδυ ακούει μια θαυμάσια μουσική από βιολί να έρχεται απ' το ένοικο του πάνω ορόφου. Είναι ένας ηλικιωμένος μουσικός που τον συναντά την επόμενη μέρα. Τον λυπάται έτσι όπως δείχνει πολύ μοναχικός και θέλει να του κάνει συντροφιά. Τον επισκέπτεται και του ζητά να του παίξει στο βιολί το "περίεργο" μουσικό θέμα που ακούει αργά τη νύχτα. Ο ηλικιωμένος μουσικός αρνείται. Δε θα αργήσουμε να μάθουμε ότι αυτή η μουσικούλα, ανοίγει πόρτες σε άλλη διάσταση, εκεί που κατοικούν αρχαία και φθονερά πλάσματα. Ο νεαρός θα κάνει το λάθος να κοιτάξει πίσω από μια ταπεινή κουρτίνα στο δωμάτιο του γέρου και θα δει το σύμπαν.
Εντελώς απλή και χαμηλού κόστους, αλλά εξαιρετικής αισθητικής. Ήταν η πρώτη ταινία του John Strysik, μάλλον σπουδαστική, που δυστυχώς δεν έκανε καριέρα στο σινεμά. Ο χρόνος δεν διευκρινίζεται, δεν καταλαβαίνουμε αν είναι μεταφορά στο σημερα ή ταινία εποχής, κι αυτό το "άχρονο" της ιστορίας την κάνει ακόμα πιο ενδιαφέρουσα. Άλλη εξαιρετική ταινία -μεσαίας διάρκειας- από την σειρά DVD είναι το "Cool Air" (Ψυχρός Αέρας) του Bryan Moore, επίσης η πρώτη του σκηνοθέτη (1999). Ασπρόμαυρη, υποβλητική, πιστή στο πρωτότυπο διήγημα του Λαβκραφτ, ξεκινάει με το ίδιο μοτίβο του νεαρού που θέλει να νοικιάσει δωμάτιο σε λαϊκή πολυκατοικία. Εκεί κατοικεί ο Δόκτορας Μούνιοζ, ένας παράξενος ηλικιωμένος κύριος που δε βγαινει ποτέ από το δωμάτιο του. Στο δωμάτιο δεν μπαίνει ποτέ το φως του ήλιου και μια μηχανή συντηρεί τον αέρα ψυχρό και ξερό. Επίσης, απλή ταινία και χαμηλού κόστους, αλλά εμπνευσμένη και με στρωτή αφήγηση.
Ενδιαφέρον έχει ένα γερμανικό mockumentary (ψευδοντοκιμαντερ), το "Experiment 17". Ο Χίτλερ, σύμφωνα με την ταινία, ήταν φανατικός αναγνώστης του Λαβκραφτ. Όταν κατέλαβε το Παρίσι, πήρε το "Νεκρονομικόν" από τη γαλλική Εθνική Βιβλιοθήκη και έστησε μια τελετή για να καλέσει τους δαίμονες από το Υπερπέραν. Την τελετή αυτή κινηματογράφησε με την ερασιτεχνική της κάμερα η Ευα Μπραουν. Στο πρώτο μέρος του Experiment 17 έχουμε την αφήγηση της ιστορίας σαν δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ. Στο δευτερο μέρος βλέπουμε το "αυθεντικό" υλικό από τα πλάνα που τράβηξε η Ευα Μπραουν: μετά την επίκληση στους δαίμονες γίνεται μια έκρηξη και οι μισοί παρευρισκόμενοι κόβονται σε κομμάτια. Οι άλλοι μισοί το βάζουν στα πόδια. Φυσικά, τίποτα απ' όλα αυτά δε συνέβη, αν και το "αρχειακό" ταινιάκι -γυρισμένο σε ληγμένο φιλμ- μοιάζει πολύ αληθινό. Πάντως υπάρχουν μαρτυρίες για αποκρυφιστικές τελετές που έκαναν οι Ναζί. Αλλά εκείνη την εποχή ο Λάβκραφτ και οι ιστορίες του για το "Νεκρονομικόν" ήταν γνωστά μόνο σε ένα μικρό κοινό στην Αμερική. Υπάρχει και η συνέχεια του Experiment 17, το "Experiment 18", σύμφωνα με το οποίο μετά την ήττα των Ναζί, μια ομάδα αξιωματικών προπσπαθούν να ξανακάνουν το "πείραμα". Ο σκηνοθέτης και των δυο ταινιών είναι ο Christian Matzke.
Το "Between the Stars" είναι ένα συμπαθητικό ταινιάκι του Ολλανδού Djie Han Thung, βασισμένο σε ένα ημιτελές διήγημα του Λαβκραφτ για κάποιον καθημερινό τύπο που τις νύχτες κοιτούσε τα αστέρια. Σύμφωνα με τη Μυθολογία Κθούλου, από τα άστρα κατέβηκαν οι Αρχαίοι Δαίμονες. Ο καθημερινός τύπος της μικρού μήκους ζει σε μια σύγχρονη μεγαλούπολη και έχει εμμονές στα πολύ μικρά διαστήματα, όπως στην ελάχιστη επιφάνεια του μελανιού του τυπωμένου γράμματος. Κοιτάει ένα βιβλίο και αφοσιώνεται. Τις νύχτες βγάζει μια σανίδα από το παράθυρο του, ξαπλώνει επάνω και κοιτάει τον ουρανό. Στο τέλος, "βουτάει" μέσα στον ουρανό.

Ο Charles P. Mitchell έχει καταρτίσει έναν κατάλογο με τις μεγάλου μήκους ταινίες που βασίστηκαν σε έργα του Λαβκραφτ.
L’Altrove (1998/2000) ή The Beyond Army of Darkness (1991/93) ή Evil Dead III Bleeders (1997) Bride of Re-Animator (1990) ή H.P.Lovecraft’s Bride of Re-Animator Caltiki, the Immortal Monster (1959) ή II Monstro Immortale Cast a Deadly Spell (1991) Castle Freak (1995) Chilean Gothic (1997/99) The Crawling Eye (1958) ή The Trollenberg Terror The Crimson Cult (1968) ή Curse of the Crimson Altar and Witch House Cthulhu Mansion (1990) ή Black Magic Mansion and La Maison de los Cthulhu Dark Intruder (1964) Die, Monster, Die! (1965) ή House at the End of the World and Monster of Terror The Dunmch Horror (1969) Enemy from Space (1957) Quatermass 2 Equinox (1967/71) The Beast The Evil Dead (1981) Book of the Dead Evil Dead II: Dead by Dawn (1987) The Farm (1987) The Curse Forever Evil (1987) From Beyond (1986) ή H.P.Lovecraft’s From Beyond The Haunted Palace (1963) ή The Curse of Arkham In the Mouth of Madness (1995) του Κάρπεντερ Insumasu o oou Kage (1992) ή The Shadow Over Innsmouth Lurking Fear (1994) The Manitou (1978) Necronomicon (1994) ή H.P.Lovecraft’s Necronomicon: Book of the Dead Out of Mind (1998) Phantoms (1998) Re-Animator (1985) H.P.Lovecraft’s Re-Animator The Resurrected (1992) The Shuttered Room (1967) The Spider Labyrinth (1988) ή II Nido del Ragno The Unnamable (1988) ή H.P.Lovecraft’s The Unnamable The Unnamable II: The Testament of Randolph Carter (1992) Witch Hunt (1994)
 Το Dagon (2001) του Stuart Gordon είναι μια ενδιαφέρουσα, ελεύθερη διασκευή του Λαβκραφτ. Καλή περιπέτεια που σε συνεπαίρνει και η καλύτερη απόδοση των "τεράτων" που περιέγραφε ο Λαβκραφτ. Πολύ καλό ντοκιμαντέρ για τη ζωή του Λαβκραφτ είναι το "The Eldritch Influence: The Life, Vision, and Phenomenon of H.P. Lovecraft" του Shawn R. Owens. Έχει τη δομή του ενημερωτικού ντοκιμαντέρ, αλλα διατηρεί μια σκοτεινή ατμόσφαιρα. Επίσης έχει κάνει πολύ καλή έρευνα και παρουσιάζει εικόνες από τις πραγματικές τοποθεσίες που έβαζε ο Λαβκραφτ να διαδραματίζονται οι ιστορίες του.
Η τέλεια ταινία για τον Κθούλου εξακολουθεί να είναι το "ιερό δισκοπότηρο" των σινεφίλ.
του Μάκη Μακελάρη
|