Ο κινηματογράφος τέλειωσε το 1938.

Όχι, δεν είναι δικιά μας η αποψη -κάπου τη διαβάσαμε- αλλά μας άρεσε. Το 1938 βγήκε στις αίθουσες το "The Terror of Τiny Τown" και η ίδια άποψη λέει πως μετά απ' αυτό δε θα 'πρεπε να γυρίζονται άλλες ταινίες.

...Κι επειδή πρόκειται για ταινία-ορόσημο, μας βάζει σε σκέψεις για την τέχνη του σινεμά -που βαδίζει και τι αναζητεί-, το ελληνικό σινεμά, τις έριδες και τα αιτήματα.

Το "The Terror of tiny town" είναι ένα αμερικάνικο γουέστερν με νάνους. Ταινία μοναδική στην ιστορία του σινεμά. Όλοι οι ηθοποιοί είναι νάνοι. Όλος ο κόσμος στην ταινία κατοικείται από νάνους. Είναι οι γνωστοί και τυπικοί ήρωες της Άγριας Δύσης αλλά σε μεγεθος νάνου. Και γι' αυτό ιππεύουν πόνυ αντί για άλογα. Όμως πολλά άλλα στην "Tiny town" είναι σε "κανονικό" μέγεθος -τα καθισματα στο σαλουν, το μπαρ, τα όπλα, τα εργαλεία του σιδερα, τα κτιρια- όπως και οι περιπετειες τους. Φυσικά συμπεριφέρονται άνετα σα να μη συνέβη τίποτα.

Η ιστορία είναι ένα μείγμα γουέστερν β' διαλογής και μιούζικαλ, συνηθισμένο για το μεσοπόλεμο. Γενικά η ταινία δε θα είχε κανενα ενδιαφέρον αν δεν έπαιζαν οι νάνοι. Σε μια φιλήσυχη πόλη με το σερίφη της, την σαντέζ, το σαλούν, τη χορωδία, φτάνει μια μέρα η συμμορία των κακών που ληστευει την άμαξα και τρομοκρατεί τους κατοίκους. Τότε όλοι συνασπίζονται για να αντιμετωπίσουν τη συμμορία. Η υποκριτική είναι πολύ κακή αφού κανείς δεν είναι επαγγελματίας ηθοποιός κι αυτό φαίνεται αμέσως (ο πρωταγωνιστής Billy Curtis έκανε καριέρα στο σινεμά -και σε γνωστές ταινίες επίσης- παιζοντας το νάνο ή το ξωτικό, αλλά αυτή είναι η πρώτη του ταινία). Όλοι μιλάνε με έναν αστείο στόμφο παριστάνοντας τους νταήδες. Αν ήταν ένα μικρό απόσπασμα θα λέγαμε ότι είναι ένα τσιρκολάνικο -και λίγο ρατσιστικό- αστείο που μας βάζει να γελάσουμε με τους νάνους. Αλλά η ταινία προχωράειαδιάφορα μέχρι να χάσουμε την αίσθηση του μεγεθους.

Η σκηνοθεσία είναι του Sam Newfield (1899-1964) που το 1938 ήταν κιόλας βετεράνος στο γουέστερν. Είχε ξεκινήσει στις αρχές του '20 με βουβές περιπέτειες. Μετά τον πόλεμο σκηνοθέτησε πολλά τηλεοπτικά επεισόδια σε σειρές, επίσης γουέστερν. Όχι, δεν ήταν ο ίδιος νάνος. Πως και γιατί αποφάσισε να γυρίσει αυτή την ταινία δεν το ξέρουμε, ούτε γνωρίζουμε τα κίνητρα και τους στόχους.

Μετά το πρώτο σοκ πάντως, αρχίζουμε να δίνουμε δίκιο στην αποψη που λέει πως το σινεμα τελιώνει εδώ, μ' αυτή την ταινία. Γιατί ποια είναι η σκοπιμότητα αυτής της ταινίας; Να μας βγάλει τη γλώσσα; Να μας κοροιδεψει; Να εξευτελίσει το σινεμα; Να μας πει "αντε να δουμε τι θα κάνετε μετα απ' αυτο"; Δεν υπάρχει παρόμοια περίπτωση ταινίας τόσο ιδιαίτερης που να μας τη πετάνε στα μουτρα χωρίς να μας εξηγήσουν το γιατί.

Το να μην παίρνεις θέση σε κάποιο ζήτημα είναι κι αυτό μια "θέση". Για παράδειγμα λέμε πως το ελαφρό τραγούδι δεν νοιάζεται ούτε έχει άποψη για τα κοινωνικά ζητήματα. Αλλά αυτό είναι "θέση". Η αδιαφορία του για τετοια θέματα είναι πολιτική σταση αφού υποστηρίζει την εξουσία, τα βρίσκει όλα ρόδινα ή υποβιβάζει όλα τα υπαρξιακά προβλήματα του ανθρώπου σε μια "χυλόπιτα". Η "λευκή" ψήφος είναι κι αυτή ψήφος που βοηθάει το πρώτο κόμμα. Το "ουδεν σχόλιον" είναι κι αυτό ένα σχόλιο- σχόλιο συνενοχής. Ουσιαστικά, δεν υπάρχει ουδετερότητα.

Εδω έχουμε μια ταινία με "ιδιαίτερους" ήρωες, αλλά κανενα σχόλιο, αναφορά, νύξη για την ιδιαιτεροτητα. Αυτή η "ουδετερη" στάση του σκηνοθέτη μηπως θέλει να μας πει ότι σε έναν κόσμο νάνων δε θα αλλαζε απολύτως τίποτα; Και κατα συνέπεια σε κόσμο που θα αναλάμβανε τα ηνία η οποιαδήποτε φυλή, κοινωνική ομάδα ή κόμμα (οι "μικροί" και περιγελασμένοι) επίσης δε θα αλλαζε τίποτα. Πάντα η συμμορία των κακών θα ληστευει την άμαξα. Και οι κάτοικοι θα οργανώνουν την άμυνα τους.

Το "ομιχλώδες" νόημα της ταινίας μας θύμισε το ομιχλώδες τοπίο του ελληνικού κινηματογράφου. Και η πεποιθηση μας είναι ότι όποιος κι αν κυριαρχήσει στο τέλος, όποιος νόμος κι αν ψηφιστεί, πάντα κάποιοι θα ληστευουν την άμαξα και οι υπολοιποι θα αναγκάζονται να συνασπιστούν.

του Μάκη Μακελάρη