Ο καπιταλισμός θέλει καινοτομίες... Εκεί είναι που την πατάει ο Έλληνας "έμπορας" που είναι συνήθως συντηρητικός, ενώ η αγορά θέλει συνέχεια νεωτερισμούς για να αναζωογονηθεί. Αν μπορούσαμε να αφαιρέσουμε από τον καπιταλισμό την "αλλοτριωμένη εργασία" και την “εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο" τότε θα είχαμε ένα σύστημα πολύ διασκεδαστικό.

Το Rock-afire Explosion του 2008 είναι το ντοκιμαντέρ που πρέπει οπωσδήποτε να δει κάθε μαγαζάτορας και επιχειρηματίας. Μας διηγείται την ιστορία μιας πιτσαρίας στην Αμερική, η οποία από τον κίνδυνο του "λουκέτου" βρέθηκε με 200 καταστήματα και έγινε η παιδική ανάμνηση ολόκληρης γενιάς. Κι όλα αυτά γιατί ο ιδιοκτήτης πήρε στα σοβαρά έναν τρελό εφευρέτη!

Στις αρχές του '80 η επαρχιακή πιτσαρία Showbiz κινδύνευε να κλείσει. Ο ιδιοκτήτης της, ο Travis Schafer, μέσα στην απόγνωση του δέχτηκε να δοκιμάσει την ιδέα ενός φίλου και να βάλει ένα ζωντανό σόου στο μαγαζί - κατι ανάλογο με τα ταχυδακτυλουργικά σόου που βάζουν και οι δικές μας πιτσαρίες. Ήθελε όμως να επενδύσει σε κάτι πρωτότυπο. Έτσι γνώρισε τον 23χρονο εφευρέτη Aaron Fechter. Ο Aaron Fechter είχε αποκτήσει κάποια φήμη την δεκαετία του '70 στην Αμερική φτιάχνοντας μηχανικές κούκλες με μορφές ζώων σε φυσικό μέγεθος που χόρευαν και τραγουδούσαν. Κάτι παρόμοιο παρήγγειλε και ο μαγαζάτορας και ο Aaron Fechter δέχτηκε.

Μετά από λιγο καιρό του παρουσίασε το Rock-afire Explosion. Ήταν ένα ροκ συγκρότημα με ζώα σε μέγεθος ανθρώπου με περίπλοκους μηχανισμούς στο εσωτερικό που έπαιζαν κιθάρες, αρμόνια και ντραμς και τραγουδούν τα δικά τους τραγούδια. Ήταν τόσο αληθοφανή λες και έβλεπες ζωντανό συγκρότημα.

Η επιτυχία ήταν άμεση και τεράστια. Η επιχείρηση απευθύνθηκε στην παιδική πελατεία, αφού τα ζωάκια έκαναν θραύση στα πιτσιρίκια. Σύντομα η Showbiz Pizza έγινε αλυσίδα καταστημάτων σε όλη την Αμερική και ο εφευρέτης Aaron Fechter έχτισε ολόκληρο εργοστάσιο με προσωπικό 300 ατόμων, την Creative Engineering Inc. που κατασκεύαζε ρομποτικές κούκλες για την Showbiz. Το εργοστάσιο διέθετε μέχρι και στούντιο για τις ηχογραφήσεις.

Η επιτυχία κράτησε ως το 1990. Τότε ο εφευρέτης έβαλε θέμα πνευματικών δικαιωμάτων. Αν και είχε μεγάλα έσοδα από την κατασκευή και τη συντήρηση των μηχανικών μασκότ, θέλησε να κατοχυρώσει το copyright του συγκροτήματος και να το προωθήσει στο σινεμά και τις δισκογραφικές εταιρείες. Η πιτσαρία όμως αρνήθηκε κάθε άλλη χρήση του συγκροτήματος εκτός των καταστημάτων της. Αυτό ήταν το τέλος της Showbiz και του Rockafire. Ο εφευρέτης απέσυρε την εφεύρεση του και η πιτσαρία αντικατέστησε το σόου του συγκροτήματος με μια παρόμοια κούκλα που δεν είχε καθόλου επιτυχία. Το εργοστάσιο έχασε το προσωπικό του και έκλεισε - ο Aaron Fechter δεν τα κατάφερε ως μάνατζερ- και η Showbiz πέρασε στην αφάνεια.

Χρόνια αργότερα ένας υπάλληλος σε παγοδρόμιο, ο Chris Thrash, φανατικός του Rockafire και νοσταλγός των παιδικών του χρόνων στην πιτσαρία, αγόρασε με τις οικονομίες του από τον Aaron Fechter μερικές από τις κούκλες του συγκροτήματος. Έφτιαξε στην αποθήκη του σπιτιού του μια σκηνή παρόμοια μ' αυτή που έβλεπε μικρός στην πιτσαρία και καθόταν και αναπολούσε τη διασκέδαση της παιδικής του ηλικίας. Το 2008 είχε τη φαεινή ιδέα νια γυρίσει ένα μικρό ερασιτεχνικό βίντεο με τους Rockafire να δίνουν συναυλία στην αποθήκη του και το ανέβασε στο youtube. Τεράστια επιτυχία! Η επισκεψιμότητα χτύπησε κόκκινο!

Την επόμενη χρονιά ο Chris Thrash άνοιξε μια πιτσαρία με το όνομα Showbiz Pizza Zone και φυσικά έβαλε μέσα τις κούκλες που αγόρασε.

Το ντοκιμαντέρ του Brett Whitcomb δεν έχει αφηγητή, ούτε παρουσιαστή. Το πρωταγωνιστικό ρόλο μοιράζονται οι Chris Thrash και Aaron Fechter -αν εξαιρέσουμε τα μέλη του Rockafire explosion. Μάλλον υποτονικό σε όλη τη διάρκεια του, φαίνεται αδιάφορο αρχικά -ποιος νοιάζεται για μια καταναλωτική ανάμνηση του μικρομεσαίου Αμερικανού;- σύντομα όμως αποδεικνύεται πολυεπίπεδο. Η άνοδος και η πτώση δυο επιχειρήσεων στενά συνδεδεμένων, οι προσωπικές αποφάσεις, τα ρίσκα, η νοσταλγία της δεκαετίας του '80 (προσφιλές θέμα και σε μας), μικρές ιστορίες και φαινομενικά ασήμαντες για μας, όμως πολύ παραδειγματικές. Και οι δυο πρωταγωνιστές έχουν πολύ ενδιαφέρον: το καχεκτικό παιδί από το φτωχό και κακόφημο προάστιο που ζει με τα παιδικά του όνειρα και ο άλλοτε φιλόδοξος εφευρετης που μας ξεναγεί σε ένα στοιχειωμένο εργοστάσιο.

Πολυ διδακτικό και για τον Έλληνα μαγαζάτορα που δυσκολεύεται να δει πέρα από τα στερεότυπα της αγοράς και μεταπουλά δοκιμασμένες συνταγές από το εξωτερικό. Φυσικά ο καπιταλισμός είναι και πολλά περισσότερα. Είναι η εκμετάλλευση, η αλυσίδα παραγωγής, τα καρτέλ αλλά και το χάος της ελεύθερης αγοράς που με την πρώτη ευκαιρία θα εκμεταλλευτεί ο κερδοσκόπος. Σ' ένα ρομαντικό επίπεδο όμως θα λέγαμε ότι είναι ο άνθρωπος που αναζητά και προκαλεί την τύχη του (κάτι τέτοιο θα είχε κατα νου και ο καλοπροαίρετος Adam Smith). Βλέποντας το ντοκιμαντέρ συνειδητοποιείς ότι τελικά ο Αμερικάνος έχει την αγορά στο αίμα του. Αντίθετα ο Έλληνας, παρόλες τις κατάρες του, θα ήταν πολύ ευτυχής αν "νικούσαν οι κόκκινοι", αφού θα γινόταν δημόσιος υπάλληλος. Έτσι, δημοσιοϋπαλληλικά, αντιμετωπίζει και την αγορά, προβλέψιμα και προβλεπόμενα και με έτοιμες συνταγές, όπως ένα μπαράκι που θα βάλει παραστάσεις Stand-up comedy λίγο πριν κλείσει (πάμφθηνη λύση και με τη φήμη ότι είναι αποτελεσματική).

Αν η κωμωδία δεν πιάσει, το τελευταίο που του μένει είναι το στριπτίζ.

του Μάκη Μακελάρη