"Έχει ενδιαφέρον το πως διάφοροι κάνουν υποθέσεις για το πως κατέληξα να δολοφονήσω τον Euronymous. Είναι λυπηρό να βλέπεις να φτιάχνουν ιστορίες επειδή η αλήθεια είναι τόσο άβολη".              Varg Vikernes

To 1994 το heavy metal έπαψε να είναι αθώο. Ο μουσικός του Black Metal, Varg Vikernes, καταδικάζεται σε 21 χρόνια για τη δολοφονία του επίσης μουσικού Oystein Aarseth και για συμμετοχή σε εμπρησμούς εκκλησιών.

Το Black Metal διαφέρει από τα υπόλοιπα είδη της μέταλ μουσικής στο εξής: η μουσική υποτάσσεται σε έναν "ανώτερο" σκοπό που είναι να υμνεί σκοτεινές μεταφυσικές δυνάμεις. Γι' αυτό είναι μια μουσική "στρατευμένη". Οι σκοτεινές δυνάμεις μπορεί να είναι ο Σατανάς ή παρόμοιοι δαίμονες και κακά πνεύματα. Η διαφορά είναι ότι αυτά τα θέματα δεν αντιμετωπίζονται με τον φολκλορικό ή τον συμβολικό τρόπο των ταινιών τρόμου ή των περιοδικών και των κόμικς, αλλά τελετουργικά και με ρεαλισμό.

Το πρώτο Black Metal συγκρότημα θεωρούνται οι Βρετανοί Venom. Ο δεύτερος τους δίσκος λεγόταν "Black Metal" και έδωσε το όνομα στο είδος. Έπαιζαν heavy metal μουσική, παρόμοια με τα άλλα βρετανικά συγκροτήματα του '80, όμως λιγότερο μελωδική και με στίχους που μιλούσαν για παγανιστικές λατρείες και λειτουργίες στο σατανά. Το στυλ αυτό είχε μεγάλη επιτυχία στις Σκανδιναβικές χώρες. Οι Σουηδοί Bathory είναι από τα πρώτα γκρουπ του είδους, κοντά στο ύφος των Venom, πιο ατμοσφαιρικοί και στα θέματα των στίχων πρόσθεσαν ονόματα από τις αρχαίες θρησκείες των Σκανδιναβών και τους Βίκινγκς.

Γύρω στα 1985 υπήρχαν αρκετά συγκροτήματα που παίζανε αυτή τη μουσική, σχεδόν αποκλειστικά ευρωπαϊκά και ειδικότερα από τις βόρειες χώρες. Πρωτοπόρο συγκρότημα για το είδος στη Νορβηγία ήταν οι Mayhem. H μουσική τους ήταν πολύ άγρια και επιθετική, αιρετική ακόμα και για αυτό το είδος. Οι στίχοι και τα εξώφυλλα των δίσκων προκαλούσαν με το βλάσφημο και μιαρό περιεχόμενο. Θάνατοι, αίματα, σατανάδες, αντίχριστοι, όλα ήταν τραβηγμένα στα άκρα. Με τις ακρότητες και με το δικό τους, "χειροποίητο", μάνατζμεντ, κατάφεραν να γίνουν πολύ γνωστοί στους underground κύκλους όχι μόνο της Νορβηγίας, αλλά και σε άλλες χώρες που υπήρχαν οπαδοί του Black Metal.

Παρόλα αυτά, μέχρι τις αρχές του '90 όλα ήταν μουσική -και μόνο μουσική. Τα "σατανιστικά" θέματα εντάσσονταν στις νεανικές ανησυχίες -κάπως παράξενες είναι η αλήθεια, αλλά πάντα μέσα στο πλαίσιο ενός "χόμπι". Εξάλλου όλα αυτά δεν αποτελούσαν κάτι καινούργιο. Υπήρχαν τα κόμιξ, οι ταινίες τρόμου, τα σπλάτερ, ο μύθος του Δράκουλα, τα βαμπίρ, η λογοτεχνία τρόμου, οι αγνωστικιστικές "σατανικές" ιδέες του Αμερικάνου Antoin LaVey που ήταν πολύ δημοφιλείς και "μοδάτες" ακόμα και στους χίπηδες του '60. Τα θέματα του Black Metal προϋπήρχαν στα προϊόντα της -αμερικάνικης κυρίως- μαζικής κουλτούρας (mass culture). Οι Σκανδιναβοί όμως τα προσέγγισαν με πιο "αντι-εμπορευματικό" τρόπο και τους δώσαν τη δικιά τους αισθητική, πιο άγρια και αιμοβόρικη.

Ο Oystein Aarseth είναι ο άνθρωπος που έκανε το μέταλ επικίνδυνο και η συνάντηση του με τον Varg Vikernes ήταν εκρηκτική. Ο Aarseth ήταν ο κιθαρίστας και frontman των Mayhem και περισσότερο γνωστός στους κύκλους με το καλλιτεχνικό του ψευδώνυμο "Euronymous".  Όλοι μιλούν για έναν πολύ φιλόδοξο τύπο που η φιλοδοξία του έφτασε στα όρια της τρέλας. Η ιδιοσυγκρασία του έκανε τους άλλους να τον αποφεύγουν, επέμενε όμως να είναι ηγεμονικός και να θέλει να διατηρεί "αυλή". Οι Mayhem και το Black Metal ήταν το όχημα του, όμως ήθελε κάτι παραπάνω από τη μουσική. Στις αρχές του '90 ίδρυσε τη δισκογραφική εταιρία Deathlike Silence με σκοπό να κυκλοφορεί δίσκους αποκλειστικά Black Metal συγκροτημάτων. Η πρώτη κυκλοφορία της εταιρίας ήταν φυσικά ο δίσκος των Mayhem.

Έπειτα άνοιξε ένα δισκάδικο στο Όσλο και το ονόμασε Helvete (σημαίνει στα νορβηγικά "κόλαση"). Πουλούσε ό,τι αυτός ενέκρινε, Black Metal κυρίως. Οι υπόλοιποι του συγκροτήματος λένε πως έμοιαζε περισσότερο με σπίτι παρά με μαγαζί, λειτουργούσε χωρίς ωράριο, η διακόσμηση ήταν πολύ "ερασιτεχνική". Γενικά η αποψη είναι πως ο Aarseth δεν ήξερε να δουλέψει μαγαζί. Παρόλα αυτά το Helvete έγινε στέκι για τους οπαδούς του είδους -και λόγω έλλειψης ανταγωνιστή- με τους θαμώνες του και τον μικρότερο κλειστό κύκλο που ήταν τα μέλη του συγκροτήματος.

Με αφορμή τη δισκογραφική εταιρία ο Varg Vikernes συνάντησε τον Aaresth. O Varg είχε το συγκρότημα Burzum. Για την ακρίβεια ήταν το μοναδικό μέλος των Burzum. Eίχε παίξει κιθάρα σε heavy και death metal συγκροτήματα στην πόλη του, το Bergen, αλλά είχε απογοητευτεί. Δεν του άρεζε η εμμονή με την τεχνική που είχαν ενώ αυτός ήθελε τη μουσική πιο "ακατέργαστη". Αδιαφορούσε ηθελημένα για ζητήματα παραγωγής, ενισχυτών κτλ και αντιδρούσε στο "σταριλίκι" των μεταλάδων. Έτσι γύρισε την πλάτη σε όλους και ακολούθησε το δρόμο του με το πρότζεκτ Burzum που είχε σκοπό να εφαρμόσει τις ιδέες του για τη μουσική. Ο Varg ήταν ένα παράξενο παιδί.

Έστειλε ένα demo των Burzum και ο Aaresth απάντησε θετικά. Το 1992 κυκλοφόρησε ο πρώτος ομώνυμος δίσκος των Burzum που ήταν μόλις η δευτερη κυκλοφορία της Deathlike Silence Productions. Για την ηχογράφηση των τραγουδιών ο Varg ζήτησε τον πιο φτηνό εξοπλισμό, όργανα και ενισχυτές, για να ακούγεται ο δίσκος του σαν "κακή" παραγωγή. Ηχογράφησε όλα τα τραγούδια σε λίγες ώρες, με μία και μοναδική εκτέλεση για το καθένα και επαναλάμβανε την ηχογράφηση μόνο αν έκανε κάποιο λάθος. Oι Black Metal δίσκοι του '80 είχαν πράγματι πρόχειρες παραγωγές και ο λόγος ήταν πως έγραφαν με περιορισμένα μέσα, αφού το είδος ήταν εξαιρετικά αντιεμπορικό. Ο Varg με τους Burzum ήθελε να είναι στην παράδοση του είδους που γνώριζε μόνο από τους Mayhem και άλλα τοπικά συγκροτήματα. Σήμερα αυτός ο πρώτος δίκσος θεωρείται κλασικός για το είδος, αλλά και δύσκολος στην ακρόαση. Είναι μια μοχθηρή και απειλητική μουσική -σχεδόν ενοχλητική.

Το 1992 ξεσπάει η είδηση του εμπρησμού της Fantoft, ιστορικής εκκλησίας του 12ου αιώνα στην πόλη Bergen. Η εκκλησία καταστράφηκε. Ο δεύτερος δίσκος του Burzum για την εταιρία του Aaresth έχει για εξώφυλλο μια φωτογραφία από τα αποκαΐδια- έναν καμένο ξυλότυπο. Μέσα στο 1992 και την επόμενη χρονιά θα γίνουν και άλλοι εμπρησμοί στο Bergen, στο Οσλο και άλλες πόλεις, συνολικά επτά. Όλες εκκλησίες ήταν μνημεία με ιστορική αξία. Φυσικά όλοι σοκάρονται και είναι η πρώτη είδηση στη Νορβηγία.

Στο μεταξύ, ο Varg Vikernes με τον Oystein Aarseth, γνωστότερου με το ψευδώνυμο "Euronymous" είναι καλοί φίλοι και ο σκληρός πυρήνας του Helvete και της Black Metal σκηνής. Τα δύο συγκροτήματα, Mayhem και Burzum, είναι τα πιο δημοφιλή στο είδος.

Μέσα στο σάλο που προκάλεσαν οι εμπρησμοί, ο Varg δίνει μια συνέντευξη σε μια εφημερίδα ως "αντιπρόσωπος" του Black Metal. Αργότερα υποστήριξε ότι έδωσε τη συνέντευξη -αν και κατα της προβολής στα "καθεστωτικά" μέσα- για να βοηθήσει τον φίλο του τον Euronymous. Στη συνέντευξη είναι πολύ προκλητικός, βλάσφημος και σχεδόν παραδέχεται ότι αυτός και η παρέα του Helvete βρίσκονται πίσω από τους εμπρησμούς. Κατα τη γνώμη του, ήταν ένα διαφημιστικό "τρικ". Το δισκάδικο δεν πήγαινε καλά και σκέφτηκε πως ήταν ένας καλός τρόπος να στρέψει την προσοχή του κοινού στην Black Metal σκηνή και κατα συνέπεια να αυξηθούν οι πωλήσεις.

Ο Vikernes συνελήφθη. Κρατήθηκε για μερικές βδομάδες και αφού δεν αποδείχτηκε η ενοχή του για τους εμπρησμούς, αφέθηκε ελεύθερος. Το πρώτο πράγμα που έκανε όταν τον άφησαν ήταν να αλλάξει το όνομα του. Το βαφτιστικό του ήταν Κρίστιαν. Η σύλληψη του έγινε θέμα στα ΜΜΕ και φυσικά οι δημοσιογράφοι τον αποκαλούσαν Κρίστιαν Βίκερνες. Αυτό τον πείραξε περισσότερο απ' όλα. Eτσι έγινε Varg, όνομα από την αρχαία μυθολογία των Νορβηγών.

Ο Varg αρνείται ότι είχε ποτέ σχέση με τον σατανισμό. Τη "φιλοσοφία" του την αντλεί από τις αρχαίες παγανιστικές παραδόσεις και την προ-χριστιανική θρησκεία των Νορβηγών. Επίσης του αρέσουν τα βιβλία του Τόλκιν. Το όνομα Burzum το πήρε από βιβλίο του Τόλκιν. Οι πολιτικές ιδέες του Varg είναι ναζιστικές.

 Μετά τη συνέντευξη οι σχέσεις του Varg με τον Oystein χαλάνε. Κατα τη γνώμη του Varg, ο "Euronymous" ήταν αχάριστος, αλλά και αφελής και δειλός που δεν αξιοποίησε τη βοήθεια του. Όταν ξέσπασε το σκάνδαλο, κόσμος πολύς μαζεύτηκε στο δισκάδικο όμως αυτό ήταν κλειστό. Τον κατηγορεί ότι άκουσε τις προτροπές των γονιών του να κλείσει την επιχείρηση- αυτός ο "αθεόφοβος" του Black Metal να ακούσει τη μαμά του. Εκτός από ντροπή ήταν και μεγάλο επιχειρηματικό λάθος.

Τους μήνες που ακολούθησαν οι δυο πρώην αχώριστοι φίλοι και σύντροφοι, δεν μιλιόνταν. Ο Aarseth διέσπειρε φήμες πως σκόπευε να σκοτώσει τον Varg. Ήταν τακτική που είχε εφαρμώσει στο παρελθόν, περισσότερο για εντυπωσιασμό. Μια φορά είχε αφήσει να εννοηθεί ότι δηλητηρίασε έναν Πολωνό, οπαδό του συγκροτήματος του. Τρομοκρατούσε πολλά σουηδικά συγκροτήματα και είχε γίνει η αιτία να μαλώσουν οι δυο σκηνές, η νορβηγική με τη σουηδική. Οι απειλές του είχαν φτάσει μέχρι σε μας. Αναφέρεται ότι είχε τρομοκρατήσει κάποιον Έλληνα.

Τον Αυγουστο του 1994 ο Aarseth κάλεσε τον Varg για κάποιο θέμα σχετικά με το συμβόλαιο του στη δισκογραφική εταιρία. Ο Varg το επισκέφτηκε στις τρεις τα ξημερώματα. Εκείνη τη νύχτα τον δολοφόνησε. Υποστήριξε πως αμύνθηκε όταν ο Aarseth του επιτέθηκε- υπήρχε και το προηγούμενο των απειλών.

Τελικά, ο Varg Vikernes καταδικάστηκε για τη δολοφονία και για τους εμπρησμούς σε 21 χρόνια που αντιστοιχούν σε ισόβια στη Νορβηγία. Η δίκη τράβηξε την προσοχή των μίντια. Φυσικά ήταν το θέμα των ημερών. Όταν το δικαστήριο ανακοίνωνε την ποινή, η κάμερα έκανε ζουμ στο πρόσωπο του Varg. Αυτός για μια στιγμή κοίταξε στο φακό και χαμογέλασε. Αργότερα στα γραπτά του από τη φυλακή λέει "Αν πάλι δεν χαμογελούσα, οι δημοσιογράφοι θα έλεγαν δέχτηκε την ποινή ανέκφραστος σαν παγωμένος."

Το 1994 ο Varg ήταν 19 χρονών.

Τον πρώτο καιρό της φυλάκισης του έγραψε ένα βιβλίο. Οι εκδότες ενδιαφέρθηκαν, καθώς ήταν ένα γνωστό πρόσωπο, η δίκη του είχε τραβήξει τα μέσα ενημέρωσης και θα ήταν μια σίγουρη εμπορική επιτυχία. Όταν όμως διάβασαν το βιβλίο κανείς δεν ήθελε να το εκδώσει. Ήταν ένα ναζιστικό παραλήρημα. Αργότερα -πάλι στα γραπτά της φυλακής- λέει πως όταν το έγραφε ήταν θυμωμένος. Παραδέχεται όμως πως γαλουχήθηκε από την οικογένεια του με ναζιστικές ιδέες. Η "κοσμοθεωρία" του είναι ένα μείγμα ναζισμού και νορβηγικού παγανισμού που ο ίδιος ονομάζει "οδαλισμό". Αντίθετα ο Aarseth δήλωνε "κομμουνιστής".

Από τη φυλακή κυκλοφόρησε μερικούς δίσκους, πολύ διαφορετικούς μουσικά από τους προηγούμενους των Burzum. Είναι ατμοσφαιρική και μίνιμαλ ηλεκτρονική μουσική, σαν σάουντρακ σε παγανιστικές λειτουργίες. Το ύφος ονομάστηκε Dark Ambient και ο Varg είναι από τους πρωτοπόρους. Αυτή η μουσική του είναι πολύ καλή, φανερώνοντας μουσικό ταλέντο. (Aλλα ενδιαφέροντα σχήματα της dark ambient που βρήκε το στυλ της στα τέλη του '90 είναι: Desiderii Marginis, Atrium Carceri, Raison D'etre. Με τη σειρά τους επηρέασαν τα black metal συγκροτήματα και σήμερα έχουμε το ξεχωριστό ύφος του black(metal) ambient.)

Τελικά, ο Varg αποφυλακίστηκε το 2009. Φέτος τον Μάρτιο κυκλοφόρησε το νέο δίσκο των Burzum, που τον ονομάζει "Belus" και το μουσικό ύφος είναι πιο κοντά στις πρώτες του δουλειές.

Υπάρχουν πολλές απόψεις που προσπαθούν να εξηγήσουν τα γεγονότα της Νορβηγίας στις αρχές του '90. Μια απ' τις πιο ενδιαφέρουσες λέει πως τα παιδιά της μεσαίας τάξης στην Νορβηγία έψαχναν τον κοινωνικό "εχθρό". Το επίπεδο ζωής στη Νορβηγία είναι πολύ υψηλό και η μεσαία τάξη μεγάλη. Οι νέοι του χέβι μέταλ που αλλού η ριζοσπαστικοποίηση τους θα γινόταν σε επίπεδο κοινωνικών και οικονομικών διεκδικήσεων, εκεί έβλεπαν ως καθεστωτικό αντίπαλο την εκκλησία, την στερεότυπη ηθική, την ίδια την κοινωνία ακόμα και την κοινή λογική.

(By the way, η μεσαία ταξη στην Ελλάδα συρρικνώνεται και θα εξαφανιστεί. Για να εγκατασταθεί το μεγάλο διεθνικό κεφάλαιο. Στο τέλος θα μείνει ένας μπακάλης στη γειτονιά -που θα είναι και ο χαφιές.)

Δεκάδες ντοκιμαντέρ γυρίστηκαν για το θέμα. Στο Satan Rides The Media (1999) του Torstein Grude μιλάει ο αξιωματικός της αστυνομίας που είχε αναλάβει την υπόθεση της δολοφονίας. Η παρέα του Helvete ήταν "φοβισμένα παιδιά". Είχαν, όπως λέει, το χαρακτηριστικό των τρομοκρατημένων παιδιών. Λιγομίλητα και αντιδραστικά στην αρχή, όταν όμως ένιωθαν άνετα, "έσπαγαν" και μπορούσαν να μιλούν για ώρες για το κίνημα τους.

Πολλές και καλά οργανωμένες πληροφορίες για το θέμα δίνει το "Once Upon A Time In Norway" που έκανε πρεμιέρα στο Bergen International Film Festival, στην πόλη του Varg, τον Οκτώβρη 2007. H κινηματογράφηση είναι μάλλον αδιάφορη και το ύφος είναι εντελώς talking heads, όμως η πολύ καλή σκηνοθεσία στο μοντάζ κάνει την ταινία πολύ ενδιαφέρουσα, συγκροτημένη με "πλούσια" αφήγηση. Μιλούν τα μέλη του συγκροτήματος Mayhem και μέλη του στενού κύκλου του Helvete. Κάνει εντύπωση η γνώμη που έχουν για τον "Euronymous", σαν να λένε "καλά έκανε και τον σκότωσε και μας απάλλαξε απ' αυτόν"!
Άλλα ενδιαφέροντα ντοκιμαντέρ είναι το "Dunkelheit - The Story Of Varg Vikernes", το "Det Svarte Alvor" του 1994, το "Satanisten In Duitsland". Το "Pure Fucking Mayhem" του 2008 αφηγείται την ιστορία του συγκροτήματος Mayhem.

Επίσης μια ταινία μυθοπλασίας, το "Lords of Chaos" που αναφερεται στα γεγονότα είναι στην παραγωγή και θα βγεί στις αίθουσες φέτος. Η σκηνοθεσία είναι του Ιάπωνα Shion Sono.

Οι δικοί μας "σατανιστές", η υπόθεση του 1994, θα μπορούσε να είναι επίσης πολύ καλό υλικό για ένα ντοκιμαντέρ. Εκτός από δολοφονία, έχουμε και "σατανιστικές τελετές" -ακόμα πιο "πιασάρικο" δηλαδή. Δυστυχώς εμείς δεν έχουμε την κατάλληλη οπτικοακουστική παιδεία για να μετατρέπουμε τα γεγονότα που συγκλονίζουν την κοινωνία μας σε ντοκιμαντέρ και να κάνουμε έτσι μια ψύχραιμη ερμηνεία των φαινομένων. Αντίθετα έχουμε πολλά "ρεπορτάζ" που φωνάζουν, κάνουν φασαρία, και στο τέλος μένει μια συγκεχυμένη εικόνα.

του Μάκη Μακελάρη