Το παγκόσμιο κύπελλο μπάσκετ ξεκίνησε και μας περιμένουν μεγάλες συγκινήσεις. Θα καρφωθούμε στις οθόνες στην αγωνία των τελευταίων λεπτών του ματς, στα τρίποντα, στις βολές, θα γνωρίσουμε παίκτες από μακρινές χώρες, θα μάθουμε για την καριέρα τους, πόσες ομάδες άλλαξαν, θα συγκρίνουμε, θα φορτώσουμε, θα ξεφορτώσουμε.

Εδώ κάνουμε ένα απάνθισμα παλιών γνωστών-άγνωστων ταινιών με θέμα το μπάσκετ.

Η πρώτη ταινία που αναφέρεται στο μπάσκετ είναι του 1927. Η αμερικανική βουβή screwball κωμωδία The Fair Co-Ed του Sam Wood με την Marion Davies, ντίβα της δεκαετίας του '20, να υποδύεται έναν κόντρα ρόλο, μια θεότρελη προπονήτρια του μπάσκετ. Αγαπημένο μοτίβο με πολλές ταινίες που ακολούθησαν και είχαν να κάνουν με το μπάσκετ, δηλαδή μια γυναίκα να εμπλέκεται στο άθλημα που ναι μεν είναι "αντρικό" αλλά πάντα έτοιμο να κάνει υποχωρήσεις. Ίσως επειδή η γυναίκα όταν παίζει μπάσκετ κρατάει τη θηλυκότητα της, αντίθετα με το ποδόσφαιρο. Στο τέλος της ταινίας υπάρχει η σεκάνς του "κρίσιμου αγώνα".

Το 1951 η θεματολογία του αμερικάνικου σινεμά είναι πολύ διαφορετική. Το The Basketball Fix του Felix Feist, στην καρδιά της σκοτεινής εποχής του Χόλιγουντ, είναι ένα στιλιζαρισμένο νουάρ β' διαλογής με φόντο το μπάσκετ. Ένας διάσημος παίκτης του μπάσκετ συνεργάζεται με το οργανωμένο έγκλημα. Δίπλα του, ένας αθλητικογράφος προσπαθεί να το φέρει στον ίσιο δρόμο.

Σήμερα, το Basketball Fix φαίνεται σαν "αιρετικό". Από τις σπάνιες περιπτώσεις που το άθλημα εμφανίζεται σε τόσο σκοτεινή ταινία. Η ατμόσφαιρα θα ταίριαζε στο μποξ ή έστω στο στο ποδόσφαιρο. Αντίθετα, βλέπουμε μπάσκετ σε κομεντί, σε νεανικές κωμωδίες ή σε οικογενειακές περιπέτειες, όπως έγινε γνωστό το είδος στη δεκαετία του '80.

Ένας προάγγελος των νεανικών ταινιών του '80 που διαδραματίζονται σε σχολεία και μοιάζουν με αυτές που γνώρισαν μεγάλη επιτυχία και στην Ελλάδα είναι το ιταλικό Terza Liceo (δηλαδή Λύκειο) του 1954 σε σκηνοθεσία του Luciano Emmer. Μια παρέα μαθητών αντιδρούν σε καθηγητές και γονείς, και προτιμούν να επιδίδονται στα σπορ. Στην ταινία αυτή υπάρχει μια σκηνή αγώνα γυναικείου μπάσκετ. Η σκηνή αυτή δίχασε τους Ιταλούς λογοκριτές λόγω των κοντών σορτς των κοριτσιών.

Το 1979 βγήκαν δυο "θεότρελες" μπασκετικές κωμωδίες, το Fast Break και το The Fish That Saved Pittsburg, προοιωνιζόταν την έκρηξη του '80.

Στο Fast Break ο Gabe Kaplan παίζει έναν φιλόδοξο προπονητή μπάσκετ που ψάχνει για ομάδα και φτάνει μέχρι την έρημο της Νεβάδα και κλείνει συμβόλαιο με τον ό,τι-να-ναι τοπικό σύλλογο με 60 δολάρια τη... νίκη. Η ζωηρή σκηνοθεσία, που κάνει την ταινία πολύ ευχάριστη, είναι του βετεράνου Jack Smight που είχε γυρίσει το Airport 75 και το Rabbit run. Το Rabbit Run του 1970 είχε να κάνει κι αυτό με το μπάσκετ, με έναν πρώην παίκτη των κολεγιακών πρωταθλημάτων. Στο Fast Break εμφανίζονταν και πραγματικοί παίκτες του μπάσκετ.

Υποδεέστερο, αλλά επίσης διασκεδαστικό, είναι το The Fish That Saved Pittsburg του Gilber Moses. Αφηγείται την ιστορία μιας κακής, πολύ κακής, ομάδας.

Φανατικός του μπάσκετ είναι και ο... Jack Nicholson. Το 1971 έγραψε και σκηνοθέτησε το "Drive, She said". Εκτός απ' αυτή την ιδιαιτερότητα με τον Νίκολσον, άλλη καινοτομία είναι ότι μπλέκει το μπάσκετ με τον πόλεμο του Βιετνάμ και το αντιπολεμικό κίνημα. Την κρίσιμη στιγμή μπαίνει το δίλημμα και δυο συγκάτοικοι στο κολέγιο διαφωνούν για το τι αξίζει περισσότερο, η επαγγελματική καριέρα στο μπάσκετ ή η πολιτική σε μια ταραγμένη εποχή. Η ταινία είναι πάρα πολύ καλή.

Μπασκετικό ήταν και το ντεμπούτο της Jane Fonda στο σινεμά στην ταινία Tall Story (1960) του Joshua Logan όπου μπλέκει σε ερωτικές περιπέτειες με έναν παίκτη του μπάσκετ.

Μια από τις πιο ευχάριστες οικογενειακές ταινίες για το μπάσκετ είναι η "Eddie" (1996) του Steve Rash. Η Eddie είναι η Whoopi Goldberg, από τις πιο γνωστές και αγαπημένες στο είδος των οικογενειακών ταινιών που μεταδίδει ξανά και ξανά η τηλεόραση στις "κατάλληλες" ζώνες προγράμματος. Η Eddie- Whoopi είναι σοφέρ σε λιμουζίνα και φανατική της ομάδας των New York Knicks. Ο πρόεδρος της ομάδας προκηρύσσει διαγωνισμό για καινούργιο προπονητή και η Eddie (Whoopi) τον κερδίζει. Σαν προπονήτρια τωρα της αγαπημένης της ομάδας θα συγκρουστεί με τον πρόεδρο ενώ έχει πίσω της τον κόσμο της ομάδας που την επικροτεί.

Μερικές μπασκετικές ταινίες για το αρχείο: That Championship Season (1982) του Jason Miller με μεγάλα ονόματα του σινεμά, η οικογενειακή The Invisible Kid (1988), τα ντοκιμαντέρ The Heart of the Game (2005) του Ward Serrill και Soul in the Hole (1997) και τελευταία το Through the Fire (2005).