Ακαδημαϊκός και κινηματογραφιστής στο χώρο του πειραματικού βίντεο και φιλμ. Οι ταινίες του έχουν προβληθεί σε εκατοντάδες φεστιβάλ σε όλο τον κόσμο. Διδάσκει Νέα Μέσα στο πανεπιστήμιο της Νότιας Καρολίνας. Βραβευμένος με το University Film and Video Association Teaching Award για το εκπαιδευτικό του έργο. Επιμελείται βίντεο προγράμματα (VJ show) "από το Τόκιο ως τη Νέα Ορλεάνη και παντού ενδιάμεσα." Ενεργό μέλος της κοινότητας των ανεξάρτητων κινηματογραφιστών στις ΗΠΑ.
Για την τελευταία ταινία του, “Mother of the World”, ταξίδεψε στην Αίγυπτο, λίγο πριν ξεσπάσει η πλατεία Ταχρίρ.

(φώτο Jorj Bauer)

Μπορείτε να παρακολουθήσετε αποσπάσματα της δουλειάς του εδω http://www.quarknova.com/ Σε πολλές ταινίες εμπνέεται από την επιστημονική φαντασία, κυρίως στο πειραματικό ύφος που ακολούθησε την Οδύσσεια του Διαστήματος του Κιούμπρικ. Αλλού βασίζεται στο ντοκιμαντέρ.

Πως είδες την προεπαναστατική Αίγυπτο;

Simon Tarr: Σαν εξωτερικός παρατηρητής, δεν είχα κάτι να την συγκρίνω. Όλη η αίσθηση της χρονικής και ιστορικής ακολουθίας μου φάνηκε εντελώς ασήμαντη. Όπως λέει κι ο τίτλος της ταινίας, η Αίγυπτος είναι τόσο η "Μητέρα του Κόσμου" (όρος που χρησιμοποιούν καθημερινά στην Αίγυπτο, όχι δικός μου) όσο και μια σύγχρονη πόλη όπως θα την περίμενες να είναι σήμερα. Υπήρχε βαθιά δυσαρέσκεια για τόσα πολλά πράγματα: πολιτική, οικονομία, κοινωνικές δομές. Πράγματα που δεν είναι πρωτόγνωρα ακόμα και για έναν Αμερικανό. Η τελευταία δεκαετία είναι τόσο σάπια που συνεχώς παραπονούμαστε ότι τίποτα δεν δουλεύει. Σε κάποιο βαθμό ο κόσμος στην Αίγυπτο έδειχνε ανήσυχος. Αν και δεν ξεκινούσα κουβέντα για την κατάσταση της χώρας, απ' το πουθενά άκουγα να μιλάνε για την αλλαγή που έπρεπε να γίνει και το πόσο θυμωμένοι ήταν, είτε μιλούσαν δημόσια είτε ιδιωτικά. Δεν μπορούσα να βοηθήσω αλλά αναρωτιόμουνα πόσο καιρό θα υποφέρουν αυτή την κατάσταση. Και τώρα που ο κύβος ερρίφθη αναρωτιέμαι πόσο καιρό θα συμμορφώνονται στην παρούσα κατάσταση. Είναι καταπληκτικό.

Παρατηρώ κάποιο μοτίβο στις ταινίες σου. Ξεκινάς από μια ανθρώπινη κατάσταση και γίνεσαι ολοένα πιο αφηρημένος. Είναι κάποιο σχόλιο του στυλ "που πάει η ανθρωπότητα";

Simon Tarr:   Νομίζω ότι απλώς έτσι βλέπω τα πράγματα. Η δουλειά μου σαν καλλιτέχνης είναι να φωτίσω τις δομές του σύμπαντος. Όταν συγκεντρώνομαι βλέπω τον κόσμο με τον τρόπο που συνήθως αποκαλούν "αφηρημένο". Κι όταν κάνω τέχνη το κάνω με τον τρόπο που οι άλλοι θα δουν τι είδα εγώ με την καρδιά μου.

Νομίζω ότι η πρώτη πρόταση "Hello from the children of planet Earth" από την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία σου "Rubicon" είναι πολύ χαρακτηριστική. Η αισθητική σου μου θυμίζει κάποιο είδος "παιδιάστικης" ή "παλιομοδίτικης" ή ακόμα "νοσταλγικής" επιστημονικής φαντασίας . Συμφωνείς;

Simon Tarr: Μ' αρέσει ο τρόπος που το θέτεις. Ή μπορεί "απλής" επιστημονικής φαντασίας. Σίγουρα είμαι παιδί της εποχής των ταινιών φαντασίας που ήταν τεχνητά εξεζητημένες αλλά πολύ περιορισμένες από τις δυνατότητες του μοτέρ της κάμερας. Βλέπε Star Wars και 2001, Battlestar Galactica και Muppets. Οι τεχνικοί περιορισμοί που είχαν να αντιμετωπίσουν εκείνοι οι δημιουργοί δεν ήταν τίποτα μπροστά στη φαντασία τους. Μ' αρέσει η ελευθερία που μου δίνουν τα ψηφιακά εργαλεία, αν και είναι πολύ κοινό οι ανερχόμενοι (αλίμονο, και πολλοί σιτεμένοι) δημιουργοί να προστρέχουν πρώτα στην τεχνολογία παραμελώντας το σπινθηροβόλημα της φαντασίας.

Πολλοί πειραματικοί κινηματογραφιστές πιστεύουν ότι όσο πιο διανοουμενίστικο είναι το θέμα τους τόσο πιο βαθιά η ταινία. Γι' αυτό και μ' αρέσει που προτιμάς να σχολιάσεις πιο καθημερινά πράγματα όπως εκείνο το πλήθος στο Λας Βέγκας.

Simon Tarr: Ε, καλα, πέφτω κι εγώ στη δίνη του διανοουμενίστικου. Η ταινία στο Βέγκας, για παράδειγμα. Είχα πολύ υλικό για την ταινία, σκέψεις για το εμπειρικό είδωλο στον Αμερικάνικο λαϊκό ψυχισμό, τη σχέση μας με τα οπτικά ερεθίσματα και το πως τοποθετούμε τους εαυτούς μας στις φαντασιώσεις. Για κάποιον πολύ προσεκτικό υπάρχει πολύ υλικό και δεν χρειάζεται να πας πολύ μακριά.

Πρόσφατα βραβεύτηκες για το εκπαιδευτικό σου έργο. Θα μας πεις δυο λόγια για τις μεθόδους που χρησιμοποιείς;

Simon Tarr: Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Δουλεύω σ' ένα ευρύ πρόγραμμα για τα Μέσα που είναι πολύ καλό γιατί δεν περιορίζομαι στο φιλμ και δουλεύω με τους σπουδαστές μου σε διάφορες φόρμες τέχνης. Νιώθω τυχερός σ' αυτόν τον τομέα.
Έχω όμως να λύσω τον εξής γρίφο: πως να μεταφέρω όλα αυτά τα πράγματα σε ένα μεγάλο αριθμό φοιτητών πανεπιστημίου νότιας πολιτείας χωρίς να χρειαστούν περισσότεροι καθηγητές. Σχολές σαν τη δική μου λειτουργούν σαν σήμα κινδύνου. Αντιμετωπίζουμε όλα τα προβλήματα που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν τα πιο πλούσια πανεπιστήμια. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να μεμψιμοιρούμε, πρέπει να βρούμε δημιουργικούς τρόπους για να λύσουμε τα προβλήματα: χρηματοδότηση, επάρκεια σπουδαστών, δρακόντια κυβερνητική επιτήρηση. Ναι, και σπασίκλες γονείς!

Πως θα ήθελες να εξελιχθεί η καριέρα σου σαν κινηματογραφιστής. Ποιο είναι το ιδανικό;

Simon Tarr:  Θα ήθελα να έχω περισσότερο διαθέσιμο χρόνο, αλλά αυτό είναι απλώς ένας ευσεβής πόθος. Η δουλειά μου στο πανεπιστήμιο δεν είναι το σταθερό επάγγελμα που με βοηθάει στο κινηματογραφικό μου χόμπι. Και τα δυο είναι το ίδιο ζωτικά και πολύτιμα για μένα. Δεν ξέρω αν υπάρχει το "ιδανικό" για τους πειραματιστές, όσο διαβόητος ή διάσημος ή επιτυχημένος είναι κάποιος. Το θέμα είναι να κάνεις την τέχνη σου κι ύστερα να βρίσκεις χώρο ανάμεσα στις ρωγμές όπου μπορείς να καταφέρεις κάτι.

Βλέπεις ταινίες;
Simon Tarr: Βλέπω πολύ, διαβάζω πολύ, και παίζω πολύ. Τουλάχιστον όσο μπορώ. Ασχολούμαι με τα οπτικά μέσα πολύ προσεκτικά όταν ο γιος μου δεν κοιμάται, και μόνο αργά τη νύχτα το ρίχνω στα πιο προχωρημένα, αλλά τότε με παίρνει κι εμένα ο ύπνος. Ευτυχώς τα γραπτά λειτουργούν πιο ισορροπημένα.

Σου αρέσει ο Μπέλα Ταρ;

Simon Tar: Πολλοί με ρωτούν αν έχουμε συγγένεια, αλλά απ' όσο ξέρω όχι. Θαυμάζω τη δουλειά του, την ομορφιά, το ρυθμό και τα αισθήματα που αντηχεί.

Η συνέντευξη στο πρωτότυπο:

Q&A with Artu.gr

1. How did you find (see) pre-revolution Egypt?

As a complete outsider, there was nothing for me to compare it to, and all sense of time and historical progression were pretty much meaningless to me. As the title of my film implies, Egypt is pretty much the mother of the world (an Egyptian colloquial term, not mine), yet as modern as you'd expect a city to be today. All the temporal references are orders of magnitude longer than an impatient American would expect, so in that sense it shouldn't be unusual that they've had so few elected heads of state. There was a deep sense of dissatisfaction with so many things, politics, the economy, social structures. That's nothing new to Americans—we've made such a rotten decade for ourselves, and we're always complaining that everything is broken. But there's little question that people seemed restless in Egypt. I wasn't asking anyone to tell me what they thought about the state of the nation, but out of nowhere people were regularly talking about how much change was needed and how angry they were... it didn't matter if it was in private or in a public forum with cameras running. I couldn't help but think "I wonder how much longer they will put up with it?" And now that one shoe has dropped, I wonder how long they will abide by the state of things now. It's fascinating.

2. I noticed a kind of motiv in your films. You begin showing some human condition becoming more and more abstract. Is it a comment on "where humanity goes"?

I think it's just that this is how I see things. My job, when I make art, is to try and illuminate structures of the universe. When I do my best thinking, I see the world in these ways that are commonly called "abstract." And when I do my best art, I am making it so other people can see what I saw with my heart.

3. I think that the first sentence of your first feature film "Rubicon" is very characteristic of your view. "Hello from the children of planet Earth". Your aesthetic reminds me some kinda "childish sci-fi", or "old-school" sci-fi, perphaps "nostalgic sci-fi". Do you agree?

I like the way you put that. Or maybe "simple" science fiction. I am certainly a child of some very imaginative fantasy and science fiction that was perhaps technically sophisticated at the time that they were made, but heavily constrained by the physical realities of what the camera gear could do. Star Wars and 2001, Battlestar Galactica and Muppets. The technical constraints those makers faced were nothing compared to their imaginations. I love the freedom that digital tools give me, but it's far too common for up-and-coming (and alas, some seasoned makers) to run to the technology first and neglect the primacy of the imaginative spark.


4. Many experimentalists consider that the more intellectual the object the deepest their work. I like that you prefer to show and comment on simple things rather than intellectual stuff. For example, the crowd in Las Vegas.

Oh, I can fall into cycles of over-intellectualizing too. The film in Vegas, for instance. There's plenty of material there that I used to form the film, thoughts about experiential simulacra in the American popular psyche, about how we relate to visual stimulation and where we place ourselves in fantasies. But I see that stuff as a gift for the super-attentive. I don't think you should have to go down that far to simply enjoy the piece.

5. Recently you have awarded for your education (pedagogical) work. Would you like to tell us more about your methods?

Every situation is different. I work in a comprehensive program of media arts, which is nice because it's not limited to only film, I can spend time with my students exploring very different art forms. I'm lucky in that respect.
Another interesting puzzle that I often have to work on is: how to bring these things to a large number of students at a Southern state school without enough people to teach all the classes we have to offer. Schools like mine are the canary in the higher education coalmine, we have all the big problems first but all the richer schools will eventually have to deal with them. We don't have the luxury of whining about it, we simply have to figure out creative ways to solve the problems we have: funding, incoming student competencies, draconian government scrutiny. Oh, and helicopter parents.

6. How would you like your career as experimental filmmaker to be developed? Which is the ideal?

I'd like to be able to spend more time making more work than I do, but that's just a trade I willingly make. I don't do University work as a side job to support my filmmaking habit, they are both equally vital and precious to me. I don't know if there is an "ideal" for experimental makers, no matter how notorious or famous or successful one may be, it's still a matter of making art and then finding places between the cracks where you can succeed with it.

7. Do you watch movies?

I watch a lot, I read a lot, and I play a lot. Well, as much as I can. I try to partake in visual media very carefully when my son is awake, and then only go into excess or into fringe areas late at night, but at that point I start getting sleepy. Luckily text works well all the time.

8. Do you like director Béla Tarr?

I'm often asked if we are related, and to my knowledge we are not, but I really admire his work... the beauty, pacing, emotional resonance.